Zihin Haritaları

Zihin haritaları Tony Buzan tarafından 1960’ların sonunda bir not alma tekniği olarak geliştirilen son yıllarda ise

• Yaratıcılık,
• Hatırda tutmayı arttırma,
• Etkili öğrenmeyi sağlama ve 
• Öğrencilerin ön bilgilerinin ortaya çıkarılmasına yardımcı olma gibi farklı özellikleriyle de ön plana çıkan görsel araçlardır.

Zihin haritalarının temel amacı, bilgileri diğer bilgiler ile ilişkilendirerek bir konuyu görsel hale getirmektir. Beynin korteksindeki tüm alanları (sözcükler, görüntüler, sayılar, mantık, ritim, renk ve uzamsal farkındalık) tek bir yöntemle güçlü bir biçimde devreye sokar. Bu sayede size, beyninizin sonsuz derinliklerinde özgürce dolaşma fırsatı sunar. Zihin haritaları, ileri düzeyde öğrenmenin ve net düşünmenin insan performansını artıracağı her alanda uygulanabilir.

Kavramlar ve düşünceler arasında bağlantılar kurulurken aynı zamanda hatırlatıcı bir görsel öge ile eşleştirilir.

Zihin haritaları, yol haritalarına benzer bir biçimde:

• İnsan zihni doğrusal değil çağrışımsal çalışır, zihin haritaları bunu modeller. 
• Zihin haritaları ile hem tek tek ağaçları hem de ormanı aynı anda görebilirsiniz. 
• Grafikleri ve bağlantıları kullanarak dikkatleri/dikkatinizi bir noktaya kolayca odaklayabilirsiniz. 
• Mantıksal düzen ile görsel düzen sentezlenmiştir. Hatırlamak daha kolaydır. 
• İnsan beyni grafikleri, resimleri ve bunlarla ilişkilendirilmiş anahtar sözcükleri çok daha kolay hatırlar.
• Geniş bir alana / konuya yukarıdan bakmanızı sağlar.
• Rotanızı belirlemenizi / kararlar almanızı, nerelerden geçtiğinizi ve nerelere gideceğinizi görmenizi sağlar.
• Sizin için büyük miktarlarda veri toplar ve bunları tutar.
• Yeni ve yaratıcı yollar göstererek problem çözümüne katkıda bulunur.
• Son derece etkin olmanızı sağlar.
• Bakması, okuması, üzerinde düşünmesi ve hatırlaması eğlencelidir.
• Gözünüzü / beyninizi uyararak dikkatini çeker. 

Bireyler kavram ve düşüncelerini zihin haritalarına yansıtırken genellikle sol beyinlerini kullanmakta ve görsel öğeleri haritalarında kullanırken ise sağ beyinlerini kullanmaktadır.

Zihin haritalarında bilginin hatırlanması iki beyin kısmının birlikte kullanımı yoluyla daha kolay gerçekleşebilmektedir.

Sol ve Sağ Beyin

Beynin, farklı fonksiyonlara sahip, sağ ve sol yarı küre olarak adlandırılan iki kısımdan oluştuğunu kabul edilir.
Sol beyin zeka ile ilgili fonksiyonları gerçekleştirir. Mantık, değerlendirme, eleştirme, analiz etme, ayrıntılı düşünme sol yarı kürenin işidir. Dil bilimciler, matematikçiler ve analizciler için sol kısmın daha işlevsel olduğu biliniyor.
Sağ yarı küre ise sezgi, yaratma, üç boyutlu görüntü ve kavramlarla ilgilenir. Sağ beynin fonksiyonları da yaratıcılık ile ilgilidir. Sağ yarı küre ise ressamlar, modacılar, satış memurları vb. için beynin en önemli kısmıdır.

Bir sonuç ortaya çıkarmak için iki yarı kürenin beraber çalıştığı zamanlar, beyin tam kapasite çalışıyor demektir. Genellikle insanlarda bu yarı kürelerden biri daha baskındır. İdeal olan, ikisi arasındaki dengeyi sağlamaktır.

Beynin iki yanını birden geliştirmek mümkündür:

Çoğumuz sağ beynin gelişimi üzerinde durmayız. Okul sıralarında sanat ve müzik derslerini vakit kaybı olarak görürüz. Ne yazık ki, hayatımız boyunca sağ beynimizi kullanmanın önemini pek fark etmeyiz. Bugün bile okullarda, hala yalnızca okuma, yazma, matematik, mantıksal uygulama gibi alanlarda başarı gösteren öğrencileri ödüllendirme ve destekleme eğilimi vardır.

Sağ ve sol beyni bir arada kullanmak size şu alanlarda yardımcı olacaktır:

• Daha zengin fikirli olmak,

• Sorunları daha hızlı çözmek,

• Daha hızlı öğrenmek,

• Hafızayı geliştirmek,

• Beden dilini daha iyi anlamak,

Zihin Haritasının Kullanım Alanları 

• Günlük, haftalık, aylık, vb. planların yapılmasında,
• Not tutmada,
• Kitap, konu, makale, vb. özetlerinde, 
• Konu anlatımlarına girişte veya sonuçta, 
• Sunumlarda, 
• Beyin fırtınası yaparken, 
• Ders çalışırken,
• Dil öğrenmek için,
• Anlamak için,
• Öğrenmek için,
• Konuşma hazırlamak için,
• Hedefleri belirlemek için,
• Zaman yönetiminde

Geleneksel Yöntemlerin Dezavantajları

• İnsan zihni doğrusal bir süreç değildir. Listeler, klasik sunumlar, vb. insanı doğrusal hareket etmeye zorlayarak kısıtlar. 
• İnsan zihni özellikle bir konuda düşünürken çağrışımsal çalışır. Bir kavramdan diğerine atlar. 
• Geleneksel yöntemlerle not alırken fikirler unutulabilir. 
• Geleneksel listeler ve sunumları okumak daha çok vakit alır. 2 boyutta değil tek boyutta hareket edersiniz. 
• Bu yöntemle bir şeyleri akılda tutmak daha zordur

Zihin Haritası Tekniğinin Kullanımı

1-Akıl Haritası tekniğinin kullanımında iki temel malzemeye gereksinim vardır: Çizgisiz, en az A4 boyutunda kağıt. Kağıt, yatay olarak kullanılmalıdır. Renkli kalemler (mümkünse çok sayıda renkte ve farklı kalınlıklarda keçeli kalemler) 

2-Akıl haritasının konusu seçilir. Eğer konu bilgi aktarımı ise, öncelikle konuyla ilgili verilerin toplanması, bu bilgilerin incelenmesi gereklidir. Eğer konu bir plan veya proje türü etkinlik ise, harita çiziminde “beyin fırtınası” tekniği kullanılmalıdır. 

3-Akıl Haritası iki temel bölümden oluşur: Üretme ve Düzenleme

Üretme:

Öncelikle kağıdınızı yatay bir şekilde kullanmanız gerekmektedir. Bu şekilde ihtiyacınız olan boş alanı daha verimli olarak kullanabilirsiniz. Temel konu ve bu konunun sembolü kağıdın tam ortasına çok büyük olmayacak şekilde yazılır ve çizilir ve dikkati bu noktaya çekmek için kalın çizgilerle belirginleştirilir. 

Temel konuyla ilgili akla gelen her türlü düşünce, bu temelden çıkan oklar (kollar) aracılığıyla şekle eklenir.Temel konuya eklenen dallara, alt dallar eklenerek akıl haritası geliştirilir.Eğer eklenen düşünceler yenilerini getiriyorsa bu işlemlere akıl haritası tamamlanıncaya kadar devam edilir. 

Konunun ana başlığını kağıdın ortasına yazın veya konuyu zihninize çağrıştıracak bir simge kullanın. Unutmayın ki hazırladığınız iş haritasındaki şekillerin bir standardı yoktur. Çizdiğiniz simge ve sizin için çağrıştırdığı anlamı önemlidir.

Ana konunuzdan saat 1 yönüne doğru ilk çizginizi çizin ve anahtar kelimenizi / şeklinizi yazın. Yazmak istediğiniz anahtar kelimeleri saat yönünde devam ederek ilave edin. Gerekiyorsa her anahtar kelimenin altına bir veya birden çok alt başlık açabilirsiniz.

Bu teknikde diğer öğrendiğiniz teknikler gibi kullandıkça alışkanlık haline gelecektir. Kullandıkça ne kadar kolay olduğunu göreceksiniz. Bu yöntem aynı zamanda yaratıcı düşüncenizi ve hafızanızı geliştirmenize ve olaylara genel bir bakış açısı kazanmanıza yardımcı olacaktır.

Düzenleme

Bütün düşünceler aktarıldıktan sonra, akıl haritası incelenerek eğer gerekli görülürse eklemeler veya düzeltmeler yapılır. Bu düzeltmeler bazen haritanın yeniden yapılmasını gerektirebilir. Bu aşamanın tamamlanmasıyla akıl haritası son halini almış olur.